Dydd Gwener 21-08-2026 - 09:32

P'un a ydych chi'n symud i neuaddau prifysgol, neu lety preifat, mae'n bwysig deall yr ymrwymiad cyfreithiol rydych chi'n ei wneud wrth lofnodi contract meddiannaeth. Cyn i chi lofnodi unrhyw ddogfen, treuliwch ychydig funudau’n gwirio'r pum peth hyn fel y gallwch chi ddechrau'r tymor yn hyderus.

Gwneud eich ymchwil

Gwiriwch fod eich landlord neu asiant gosod tai yn bodloni'r gofynion cyfreithiol. Er enghraifft, yng Nghymru, dylai landlordiaid ac asiantau fod wedi'u cofrestru a'u trwyddedu trwy Rhentu Doeth Cymru. Gallwch hefyd wneud eich ymchwil eich hun – edrychwch ar adolygiadau ar Google neu Marks Out of Tenancy. 

Mynd i weld yr eiddo

Cyn llofnodi contract, rydym yn argymell eich bod yn mynd i weld yr eiddo er mwyn sicrhau ei fod yn addas i chi – er enghraifft, gwirio bod y lleoliad yn gyfleus ar gyfer eich taith i'r brifysgol.  Rydyn ni wedi creu teclyn ar-lein, hawdd ei ddefnyddio  i'w gwneud hi'n haws i chi gofnodi gwybodaeth bwysig pan fyddwch chi’n mynd i weld tai a fflatiau.

Darllen y contract yn ofalus

Gwnewch yn siŵr eich bod yn darllen eich contract meddiannaeth ac yn deall y canlynol:

• Pryd mae eich contract yn dechrau ac yn dod i ben
• Swm y blaendal a sut mae'n cael ei ddiogelu 
• Faint o rent fyddwch chi'n ei dalu a phryd 
• Beth sydd wedi'i gynnwys yn eich rhent – er enghraifft, cyfleustodau neu'r rhyngrwyd
• Unrhyw eiriad ychwanegol yn y contract ynghylch gwesteion, addurno, anifeiliaid anwes a.y.b. 
• Pwy sy'n gyfrifol am atgyweirio, chynnal a chadw

Cofiwch wirio'r telerau ac amodau canslo – unwaith y byddwch chi'n llofnodi'r contract, gall fod yn anodd iawn canslo y tu allan i'r 'cyfnod oeri'.​

Mae’n bwysig cael y sgyrsiau cynnar hynny gyda chyd-letywyr

Gall symud i lety a rennir, neu gyda chyd-letywyr fod yn gyffrous iawn, ond gallai hefyd fod yn brofiad hollol newydd i chi ac yn gofyn am gryn addasiad ar eich rhan chi. Cyn llofnodi eich contract, ceisiwch gael sgyrsiau gonest ynghylch glanhau, biliau, gwesteion, sŵn a chyfrifoldebau a rennir. Trwy osod y disgwyliadau hyn yn gynnar, gallwch osgoi sefyllfaoedd lletchwith ac anghytuno’n ddiweddarach.

Cadwch eich derbynebau

Mae’n bwysig  cadw copïau o bopeth gan gynnwys eich contract meddiannaeth, rhestr eiddo, e-byst a’r dderbynneb am eich blaendal a'ch rhent. Os bydd angen cymorth arnoch yn ddiweddarach gydag ymholiadau ynghylch eich llety, bydd yn ddefnyddiol iawn bod y dogfennau hyn wrth law.  

Ble alla i ddod o hyd i fwy o gymorth?

• Gallwch fwrw golwg ar ein Cwestiynau Cyffredin am Lety a Thai yma: Housing @ UWTSD Students' Union neu cysylltwch â ni trwy e-bostio su.advice@uwtsd.ac.uk.
• Mae Shelter Cymru yn cynnig adnoddau wedi'u teilwra ar gyfer myfyrwyr sy'n symud i lety, a gallwch hefyd gysylltu â nhw os oes angen cyngor arnoch chi ynghylch unrhyw sefyllfa. Edrychwch ar eu gwefan yma: Students - Shelter Cymru.
• Mae Cyngor ar Bopeth yn wasanaeth allanol a all hefyd ddarparu cyngor ar lety a thai. Edrychwch ar eu gwefan yma: Housing - Citizens Advice.
• Os ydych chi'n symud i lety PCyDDS, gallwch hefyd gysylltu â'r tîm llety trwy e-bostio accommodation@uwtsd.ac.uk. 

​​​​